Veiligheidsschakelaars werken net als andere schakelaars maar met het verschil dat de gegeven signalen fail-safe zijn. Indien er een fout optreed in de werking van de veiligheidsschakelaar, wordt dit gevolgd door een noodstop. Hierdoor wordt een veilige situatie altijd gegarandeerd, ook bij een defect of bij sabotage.

Dubbele gedwongen veiligheidscontacten
Veiligheidsschakelaars werken met dubbele gedwongen contacten, vaak een combinatie van normaal gesloten en normaal geopende contacten. Deze gedwongen contacten zorgen voor een opening of sluiting van de veiligheidscontacten wanneer er zich een fout voordoet of de stroom- of signaalkabel wordt beschadigd. 

Uitvoering
Afhankelijk van de toepassing, omgevingsfactoren en gestelde eisen zijn er diverse mogelijkheden voor de beveiliging van bijvoorbeeld beweegbare machineafschermingen, machinekappen, opvoerbanen en metaalbewerkingmachines.
Veiligheidsschakelaars zijn onder te verdelen in:

* Mechanische veiligheid (eind) schakelaars
* Veiligheidsvergrendelingen (interlocks)
* Contactloze magnetische veiligheidsschakelaars ( non contact) 
* Contactloze gecodeerde veiligheidsschakelaars ( non contact)
* Trekkoordschakelaars
* Tweehandenbediening
* Voetschakelaars